Viện Brookings: Ý tưởng chính sách cho vị tổng thống Mỹ tiếp theo

LUẬT KHOA

Bất kể là ai, vị tổng thống Mỹ sắp tới cũng sẽ cần các ý tưởng sáng suốt để lèo lái qua một giai đoạn nhiều thách thức.

Hiền Minh31/10/2020

Viện Brookings ngày 27/10 công bố 19 khuyến nghị chính sách cụ thể đối với tổng thống Mỹ sắp đắc cử. Luật Khoa trân trọng giới thiệu cùng bạn đọc những ý tưởng liên quan mật thiết đến Việt Nam.

***

Mục lục

Thế giới ngày nay đã hoàn toàn khác biệt so với chính nó bốn năm trước; quan hệ của nước Mỹ với các đồng minh, đối trọng và các định chế khác cũng vậy.

Dù người thắng trong cuộc bầu cử tuần tới là ai, họ cũng sẽ phải đối mặt với một cơn đại dịch đang lan rộng cùng với hậu quả kinh tế xã hội trầm trọng mà nó gây ra, những xung đột triền miên ở Trung Đông, quan hệ căng thẳng sâu sắc với châu Âu, và một cuộc khủng hoảng khí hậu. Người đó cũng sẽ có những cơ hội, bao gồm việc đưa ra những quyết định gây ảnh hưởng tích cực về vấn đề Trung Quốc, thương mại quốc tế, và quá trình phục hồi hậu COVID.

Người đó sẽ có những liên minh dù cũ kỹ nhưng hoàn thiện, và một quân đội Hoa Kỳ đầy sức mạnh vốn đã thành công trong việc tái định hướng sang phía phòng thủ hơn trước Trung Quốc và Nga. Tổng thống sắp tới, dù ông ta là ai, sẽ cần có trong tay các ý tưởng chính sách sáng suốt, cụ thể, khả thi, để có thể lèo lái qua một môi trường quốc tế nhiều thách thức.

Các chính sách đối ngoại với châu Á

“Cần thúc đẩy quan hệ thương mại với Đài Loan”

Richard C. Bush, Thành viên không thường trực tại Trung tâm Chính sách Đông Á và Trung tâm Trung Quốc John L. Thornton

Tổng thống Đài Loan Thái Anh Văn và Đại sứ Mỹ về các vấn đề Sức khoẻ và Con người Alex Azar chào nhau ở trong cuộc gặp chính thức ở Đài Bắc, 8/2020. Ảnh: AFP.

Chính quyền Mỹ sắp tới nên bắt đầu ngay quá trình đàm phán thăm dò với Đài Loan để mở một hiệp định thương mại song phương. Hoặc có thể thiết lập một chuỗi các hiệp định thương mại và đầu tư có giá trị tương đương với một hiệp định song phương.

“Mỹ nên tham gia Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương CPTPP”

David Dollar, Thành viên cao cấp tại Trung tâm Trung Quốc John L. Thornton, và Mireya Solís, Thành viên cao cấp kiêm Giám đốc Trung tâm Chính sách Đông Á

Đại diện các nước thành viên của Hiệp định CPTPP tại Chile, tháng 8/2018. Mỹ rút khỏi hiệp định này vào phút chót. Ảnh: Reuters.

Chúng tôi đề xuất Mỹ tái gia nhập Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP). Sau khi Tổng thống Trump rút khỏi Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP, tiền thân của CPTPP), Nhật Bản phải đứng mũi chịu sào để duy trì một hiệp định thương mại đầy tham vọng cùng với 11 thành viên châu Á-Thái Bình Dương khác. Tuy vậy, các nước này vẫn có thể duy trì phần lớn hiệp định TPP, chỉ trừ một số điều khoản như các bằng sáng chế dược phẩm cao cấp phải có Mỹ đích thân thúc đẩy.

Gia nhập lại TPP sẽ có lợi về nhiều mặt:

  • Động thái này sẽ củng cố mối quan hệ của nước Mỹ với đồng minh lớn nhất của chúng ta ở châu Á – Nhật Bản, ra tín hiệu cho các nước khác rằng Mỹ không hoàn toàn rút khỏi châu Á – Thái Bình Dương mà chỉ đang tái liên kết;
  • Mỹ và Nhật Bản hợp tác hiệu quả để mở rộng quy mô của Hiệp định: kết nạp Hàn Quốc, Indonesia, Thái Lan và các nền kinh tế châu Á-Thái Bình Dương khác, tạo ra một khối hùng mạnh gồm các quốc gia cùng chí hướng;
  • CPTPP tập trung giải quyết các vấn đề như luồng dữ liệu xuyên biên giới, quyền sở hữu trí tuệ, thương mại dịch vụ, đầu tư, trợ cấp và quản lý doanh nghiệp nhà nước. Vì vậy đây sẽ là nơi lý tưởng để khoanh vùng những khác biệt trong luật thương mại của Mỹ với Trung Quốc, buộc nước này phải thích ứng với quy tắc chung hoặc bị gạt khỏi hiệp định thương mại lớn nhất khu vực;
  • CPTPP tạo điều kiện thuận lợi cho Mỹ mở rộng mạng lưới nhà cung cấp đáng tin cậy;
  • Đây sẽ là cơ hội để Quốc hội mới quyết định những hiệp định thương mại nào là chấp nhận được đối với Mỹ. Ví dụ: Quốc hội mới có thể thấy thỏa hiệp với khối CPTPP về bằng sáng chế dược phẩm có lợi hơn là Mỹ đơn phương thúc đẩy đề nghị ban đầu. Như trong trường hợp của Hiệp định Thương mại Tự do Bắc Mỹ (NAFTA) mới, Quốc hội có thể muốn củng cố các điều khoản về lao động và môi trường.

Quốc hội mới khả năng cao sẽ muốn tránh xa các vấn đề gây tranh cãi như thương mại, nhưng đó sẽ là sai lầm khi các đối tác của chúng ta ở châu Á-Thái Bình Dương và trên toàn thế giới đều đang trông đợi Mỹ lấy lại vai trò lãnh đạo quốc tế bằng việc thiết lập một trật tự kinh tế mở.

“Tham gia Ngân hàng Đầu tư Cơ sở Hạ tầng Châu Á do Trung Quốc khởi xướng”

Jamie P. Horsley, Nghiên cứu sinh tại Trung tâm John L. Thornton Trung Quốc