Từ biệt nhà văn Trần Huy Quang

Khanh Nguyen

Mùa hè năm 1993, khi cầm trong tay bản photo truyện ngắn Linh Nghiệm đăng trên báo Văn Nghệ, từ miền Nam, tôi cảm nhận một luồng sinh khí của trí thức thật sự tràn vào tim mình. Câu chuyện đầy ẩn dụ về một nhân vật không phải là vấn đề để nói, mà dũng khí của một nhà văn thả con chữ của mình vào cuộc đời không ngần ngại, thách thức những đường biên màu đỏ, với tôi, mới là vấn đề.

“Nghe nói ông ta bị cấm viết báo 3 năm”, bác Hiên, người trao cho tôi tờ photo đó, gật gù nói “Voilà, anh ta là một người dũng cảm”. 

Những tin tức chắp vá truyền miệng nói tờ báo có truyện ngắn ấy bị thu hồi và bị lùng sục hủy bỏ. Miền Bắc lúc đó, hiện ra trong suy nghĩ của tôi về những con người sống rất lâu, tưởng chừng đã quen chịu nhận trong một nền tư duy quy định, thế nhưng lại có những trí thức sống vượt lề, sống đúng như một trí thức thật, không chấp nhận vùng chỉ định nghèo nàn cho mình.

Tác giả Trần Huy Quang khiến tôi tò mò và đi tìm những bài viết của ông. Phóng sự Vua Lốp mở mắt cho tôi, mở chân trời mới rằng tôi – lúc đó nghe quanh mình, đầy những câu chuyện thời đánh tư sản, thời di dân cải tạo kinh tế mới, thời học tập cải tạo, tưởng chừng như đó là câu chuyện của riêng một góc trời miền Nam, thế nhưng nỗi đau hiện ra, đang trải dài mọi phía. Nỗi đau của người Việt cho tôi thấy rằng con người vẫn có thể tìm nhau, thấu cảm không phải từ những câu chuyện rực rỡ vinh quang.

Từ cái tên Trần Huy Quang, tôi dần dần đọc thêm những samizdat Việt, biết thêm về những cái tên như Vũ Thư Hiên, Bùi Ngọc Tấn, Dương Thu Hương, Bảo Ninh… và nhiều người nữa. Tôi đọc và chìm trong những chuyện chịu nạn của họ – với lòng kính trọng. Không có những người đi trước chịu nạn với những dòng chữ can trường và chân thành của họ, sẽ không có chúng ta nguyên vẹn hình hài và tinh thần tự do hôm nay. Tôi biết ơn những người chưa gặp mặt ấy. Họ cô độc và chấp nhận hành trình đã chọn của mình, để lại những đốm lửa trong tuổi trẻ tôi, và có lẽ với nhiều người khác nữa. 

Chào từ biệt ông, người đã nuôi trong tôi đốm lửa nhỏ.

Leave a Reply Cancel reply