Gặp gỡ tháng Tư – Chị Đẹp

Tho Nguyen cùng với Dep NguyenLeigh Boughton Small.

Trong buổi giới thiệu sách “Hai Quê Hương” hôm 28.3.2021 tại Sài Gòn, có một người phụ nữ nhỏ bé đi cùng cô cháu gái đến dự. Chị mua hai quyển sách rồi ngồi yên một chỗ, không nói gì. Tuy chưa gặp nhau lần nào, tôi nhận ra đó là chị Nguyễn Thị Đẹp, người mẹ đã 44 năm bền bỉ, mòn mỏi đi tìm Mai, đứa con gái bé bỏng mà chị gửi sang Mỹ trong chuyến bay ngày 26.4.1975 của chiến dịch Babylift.[1]

Tháng 8.2019, quyết tâm và hy vọng của bà mẹ đã được đền đáp. Nhờ sự giúp đỡ của những người nhân hậu ở cả Việt Nam và Mỹ, chị Đẹp đã tìm thấy Mai và tháng 11 năm đó, hai mẹ con chị đã sum họp tại chính nơi chôn nhau cắt rốn của bé Mai, nay là một bà đầm Mỹ xinh đẹp với cái tên Leigh Boughton Small. Câu chuyện có hậu này đã được truyền thông Việt-Mỹ nhắc đến, làm xúc động hàng triệu trái tim. Tôi đã viết câu chuyện tình mẫu tử này ở đây[2]

Thăm chị Đẹp đầu tháng Tư 2021 tại Thủ Đức

Vì vậy tôi rất áy này khi chưa kịp làm quen, chưa kịp chụp một tấm ảnh mà chị đã phải xin phép ra về. Chị nói, cô cháu gái có việc gấp phải đi. Tôi xin phép được đến thăm chị khi có điều kiện.

Tôi lưu lại ở Việt Nam gần nửa năm nay để chăm sóc má tôi, nên tôi hiểu giá trị của người mẹ. Nhân một hôm má tôi tỉnh táo, tôi tranh thủ thăm chị Đẹp. Trong một hẻm nhỏ Thủ Đức là căn nhà mấy chị em chị đã chung tay tạo dựng nên. Căn nhà tuềnh toàng, rất ít đồ đạc nhưng thoáng mát, ngăn nắp.

Trước mặt tôi là một phụ nữ gầy yếu với khuôn mặt khắc khổ, đã vượt qua một đường đời gian nan nhờ nghị lực sống phi thường.

Dù chỉ được hưởng học vấn trung bình ở miền Nam thời đó, nhưng trí thông minh tiềm ẩn trong chị đã giúp chị liên tục có công việc ở các „Sở Mỹ“, lúc thì làm nhân viên tổng đài, lúc thì giúp việc cho band nhạc của quân đội Mỹ, nơi chị yêu anh Joe, cha của bé Mai. Rồi chị còn làm thư ký cho văn phòng của Uỷ ban Quốc tế Giám sát Thi hành Hiệp định Paris (ICCS)[3] ở miền Tây.

Cô Đẹp, con gái Sài Gòn.

Tôi không khỏi ngạc nhiên khi nghe câu chuyện cô gái VIệt Nam bé nhỏ, từ địa vị làm thuê dám lớn tiếng chửi viên sỹ quan Iran „F’ck your mother first“, khi bị hắn mắng „F’ck you“.  Khi vụ việc trở nên to chuyện, lý lẽ và vốn tiếng Anh của chị đã khiến cấp trên của viên sỹ quan nọ phải công nhận là chị có lý.

Có thể chị sẽ sống tiếp cuộc đời của một nữ nhân viên làm cho nước ngoài, nếu không có biến cố 30.4. Trong những ngày tàn của chế độ Sài Gòn, chị luôn bị ám ảnh bởi những tai họa sẽ ập xuống đầu đứa con lai Mỹ. (Trong thực tế rất nhiều bé con lai đã chịu đựng phân biệt đổi xử sau 1975). Trách nhiệm với người cha ốm đau và đàn em nhỏ khiến chị không thể ôm con chạy một mình.

Ở vào tuổi ngoài 20, thân cô thế cô, người mẹ trẻ đã đi đến môt quyết định mà suốt 44 năm sau, nó trở thành một vết thương hành hạ. Chị quyết định gửi bé Mai cho một cô nhi viện để họ đưa cháu ra nước ngoài trong chiến dịch Babylift tang thương.

Từ ngày đưa bé Mai vào cô nhi viện đến ngày bé bay là khoảng một tuần. Chị đã sống tuần lễ đó như trong địa ngục, nhất là khi có tin đồn về tai nạn máy bay. Trái tim người mẹ luôn muốn vỡ ra khi nghe tiếng khóc của con lúc chia tay. Chị quay lại cô nhi viện vài lần để gặp con, lần nào cũng sợ nhưng cuối cùng cũng chỉ để nghe tiếng khóc đó.

Hai mẹ con gặp lại nhau cuối năm 2019.

Thời thế thay đổi cũng đảo lộn cuộc đời chị.  Mất việc làm, người chị lớn phải tần tảo bươn trải làm mọi việc để nuôi gia đình. Kể làm gì, lúc đó ai mà không khốn khổ.

Trong mọi sự đảo điên đó, có một thứ không thay đổi. Đó là nỗi day dứt, không biết con mình có sống sót ra khỏi VIệt Nam hay không? Nó có được may mắn gặp gia đình tử tế nuôi nấng không? Đã có lúc chị bỗng ân hận vì quyết định ngày đó của người mẹ. Ngay cả cảnh đời bầm dập của những người con lai mắc kẹt lại ở Việt Nam cũng không thể nào an ủi chị. 

Và người mẹ trẻ đã hy sinh tuổi xuân, từ bỏ mọi cơ hội lập gia đình. Chị ở vậy để thực hiện sứ mệnh duy nhất của cuộc đời còn lại: Tìm con gái.

Trong một thế giới đầy rẫy những bất công thì việc chi Đẹp và Mai tìm được nhau là sự công bằng nhất có thể có.

Tôi không có đủ khả năng miêu tả niềm hạnh phúc của hai mẹ con. Chỉ có ngôn ngữ điện ảnh may ra có thể lột tả được niềm vui đó. 

Xem phim „Người Mẹ“ của Đoàn Hồng Lê ở đây [4]

Nhưng niềm vui hội ngộ không kéo dài được vĩnh viễn. Sau khi Gia đình Mai rời Việt Nam, chị lại trở về cuộc sống cô đơn. Rồi người phụ nữ ngoài 70 lâm bệnh. Chị mất sức khỏe, phải thôi công việc lao công ở một trường phổ thông. Công việc tuy vất vả cho người phụ nữ còm cõi, nhưng hàng tháng nó mang lại 4 triệu đồng và bảo hiểm y tế, đủ để tồn tại trong cõi đời. Giờ đây khi thôi việc, chị chỉ nhận một gói tiền bảo hiểm ít ỏi và duy nhất.

Tôi hỏi: Giờ chị sống bằng gì? Tiền đâu chị mua thuốc thang?

– Thì kiểu gì cũng phải sống chớ sao – Câu trả lời ráo hoảnh.

– Khó khăn vậy mà sao hôm rồi chị bỏ 270 ngàn mua hai quyển sách? 

– Tôi mua một cho tôi, một để tặng người bạn.

– Tiền bán sách của tôi là để giúp những người như chị, cho tôi gửi tiền chị.

Chị kiên quyết không nhận và có vẻ giận tôi. Tôi đành phải nghĩ cách khác.

Thỉnh thoảng Mai lại gọi điện cho mẹ. Cô lo lắng cho mẹ, nhưng chị không muốn cho con biết là chị cần giúp đỡ. Chị không muốn Mai hiểu sai về chị. Chị sợ người đời nghĩ rằng kẻ ở nước nghèo lúc nào cũng mong được người xứ giàu giúp đỡ.

– Sao chị lại nghĩ vậy trong quan hệ mẹ con?

– Tôi cũng không hiểu sao nữa, tôi không nói hết được với cháu. Mà Mai chắc cũng không hiểu hết tôi.

Tôi chia tay chị với nhiều dấu hỏi trong đầu. Tôi gửi ngay cho Mai bức ảnh tôi chụp với chị. Mai mừng lắm và lập tức trả lời. Hai chúng tôi trao đổi với nhau vài lần về mẹ cô. Mai rất yêu mẹ và cô tìm mọi cách để hiểu thêm về bà. Tôi cảm giác có một bức tường ảo đang nằm giữa hai mẹ con. Rồi tôi tìm cách giải thich nó.

Bức tường đó một phần là bức tường văn hóa. Người Âu-Mỹ quen biểu lộ tình cảm trực tiếp và mạnh mẽ, nhất là những khi người thân gặp lại nhau, trong khi người Việt thì rụt rè, e ngại. Thậm chí vợ chồng gặp nhau sau bao năm xa cách cũng không dám ôm nhau. Điều này rất rõ ràng khi xem những giây phút đầu tiên khi hai mẹ con chị Đẹp gặp nhau trong khách sạn.

Nhưng đó chỉ là biểu hiện bề mặt. Sâu thẳm trong tình cảm mẹ con của chị Đẹp còn có bức tường của thân phận. 

Sài Gòn sụp đổ đã biến cô thư ký yêu đời, nhanh nhẹn, có phần thành công thành một người phụ nữ khác hẳn. Chị là người thua thiệt nhất trong những người thua cuộc. Không chỉ mất vị trí xã hội, chị còn mất cả giọt máu thương yêu nhất, lại sống trong mặc cảm tội lỗi vì bỏ con.

Hơn 40 năm sống trong tâm trạng như vậy, nỗi vất vả của cuộc đời lao công lam lũ đã biến chị trở thành con người khác hẳn. Chị mang thân phận của một người phụ nữ nằm dưới đáy của một đất nước chậm tiến.

Bà ngoại và con cháu.

Trong khi đó, Mai (Leigh) được ông bà Boughton đón nhận như con đẻ. Vốn thừa hưởng những phẩm chất tốt của mẹ Đẹp, cô bé đã lớn lên trong tình thương yêu và nếp sống văn minh của bố mẹ nuôi. Giờ đây Mai đã là một quý bà Mỹ kiều diễm với một gia đình yên ấm. Người Việt Nam nào cũng có thể nhìn cô như một nhà ngoại giao hay một doanh nhân phương Tây thành đạt đến du lịch ở đây. 

Hai thân phận không thể khác nhau hơn.

Trong suốt mấy chục năm, Mai vẫn được gia đình mẹ nuôi nhắc nhở đến nguồn gốc của mình và cô đã từng về Việt Nam tìm mẹ. Niềm vui của cô là bất tận khi nhận được cú phone của mẹ. Mặc dù Mai không hề cảm thấy có rào cản nào nào giữa mình và bà mẹ khắc khổ, nghèo túng ở đầu kia trái đất, cô vẫn cảm nhận được sự khép kín tình cảm nơi mẹ cô.

Tôi xin lỗi cả chị Đẹp và Mai, nếu nhận định của tôi sai.

Gần nửa thế kỷ sau chiến tranh, nếu Việt Nam đã là một quốc gia hùng cường, văn minh, để mọi công dân của nó kiêu hãnh nhìn sang phương Tây, bức tường ảo đó sẽ không tồn tại. 

Thân phận của chị Đẹp cũng là thân phận của muôn vàn bà mẹ Việt Nam.

Củ Chi 21.05.2021.

Tái bút: Tôi viết bài này sau cả tháng suy nghĩ. Trong thời gian đó, tôi còn bị khủng hoảng về sức khỏe do mất ngủ. Hôm qua nay đất đã trở lại dưới chân, tôi mới dám viết. Trước khi đăng, tôi đã gửi cho cả hai mẹ con chi Đẹp đọc và cả hai đều cảm động chia sẽ suy nghĩ của tôi. Tôi xin phép được đăng để mọi người cùng đọc.

—-

[1] https://vi.wikipedia.org/…/Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch… 

[2] https://www.facebook.com/tho.nguyen.9231/posts/3871478419536869

[3]ICCS = https://vi.wikipedia.org/…/%E1%BB%A6y_ban_Qu%E1%BB%91c… 

[4] Phim “Người Mẹ” của Đoàn Hồng Lê: https://vtv.vn/video/phim-tai-lieu-nguoi-me-418383.htm…

Leave a Reply Cancel reply