Cuộc sống của dân Bắc Âu trong ‘Thứ Bảy Nhỏ’ hàng tuần

Khi gió Bắc Cực nổi lên thổi tung tuyết lơ lửng, công việc của Harpo Adolfsson được cắt ngắn lại.

Adolfsson, thợ vận hành máy móc 63 tuổi tại khách sạn băng nổi tiếng ở Jukkasjärvi, miền bắc Thụy Điển, dọn sạch những ụ tuyết bột trên các con đường và lối đi.

Vào những ngày gió đặc biệt lớn, ông phải làm việc tới 12 giờ, từ 4h sáng. “Làm việc với máy móc, anh cần phải tỉnh táo trong mọi lúc, do đó có thể thật sự mệt mỏi,” ông cho biết. “Đôi khi, phải chờ đợi mỏi mòn cho đến dịp nghỉ cuối tuần.”

Xả hơi giữa tuần

Bốn năm trước, Adolfsson và một vài đồng nghiệp bắt đầu gặp nhau vào tối thứ Tư để chia nhỏ tuần làm việc.

Họ uống bia Guinness bên ánh nến, và thay phiên nấu ăn tại nhà của nhau. Đồng nghiệp Đan Mạch của họ đem đến món smørrebrød, trong khi Adolfsson thích làm hamburger và thịt tuần lộc tại nhà.

“Bạn không bao giờ biết chúng tôi sẽ ăn gì,” ông nói. “Đôi khi là món gì đó chiên xào, hay cá hồi. Đôi khi đó là bữa ăn chuẩn mực, với ba món.”

Adolfsson nói các buổi gặp gỡ vào thứ Tư với đầy đồ ăn ngon và trò chuyện sôi động đã giúp ông giữ tinh thần lạc quan, bằng cách lúc nào cũng để cho mình mong đợi cái gì đó – đặc biệt là vào mùa đông khi trời tối tới 20 giờ mỗi ngày. “Điều đó giúp tôi vui hơn vì tôi biết nó sẽ xảy ra và mọi thứ sẽ tốt đẹp,” ông nói.

Các cuộc tụ họp của Adolfsson là ví dụ về việc thực hành ‘Thứ Bảy Nhỏ’, tức lillördag.

Đó là truyền thống văn hóa Bắc Âu, trong đó thứ Tư được xem là cơ hội cho các buổi vui chơi nhỏ kiểu cuối tuần.

Theo ông Rickard Grassman, trưởng khoa quản lý và giảng viên cao cấp tại Đại học Stockholm, cách diễn tả này xuất phát từ việc người hầu và nô bộc làm việc vào các ngày thứ Bảy và thay vào đó có một ngày nghỉ trong tuần.

Trong lịch sử, kể từ đó nó đã được áp dụng như một kỳ nghỉ nhỏ vào giữa tuần khi mọi người cần thời gian để giải tỏa năng lượng.

Vì đại dịch đã làm mờ ranh giới giữa ngày làm việc và cuối tuần, mượn truyền thống Bắc Âu này có thể là một cách để sắp xếp tuần lễ, và thậm chí đưa một chút vui chơi và sự nhẹ nhõm vào sự tẻ nhạt của một ngày nữa phải ở nhà.

Điều này đặc biệt được hoan nghênh trong thời điểm ưu tiên sức khỏe và hạnh phúc là quan trọng hơn bao giờ hết, Grassman nói.

“Việc có cái nhìn cân đo hơn, vừa phải hơn về sự cân bằng giữa công việc và cuộc sống sẽ tạo ra cảm giác ổn định hơn về ý nghĩa của hạnh phúc,” ông nói. Có thêm thời gian để cho mình tận hưởng những buổi ‘Thứ Bảy Nhỏ’ là khởi đầu tốt để nhìn về phía trước với sự lạc quan.

Việc mong chờ sắp đến ‘Thứ Bảy Nhỏ’ khiến Harpo Adolfsson (bìa phải) và bạn bè ông cảm thấy hứng thú
Haddock & Elisabeth Photography
Một chút tận hưởng có thể tạo tâm lý nhẹ nhõm vô cùng lớn

Không phải người Thụy Điển nào cũng tham gia lillördag, nhưng cách làm này có tiếng vang với một số người, như Adolfsson, vốn thấy rằng xả hơi giữa tuần giúp họ nâng cao tinh thần.

Và mặc dù về mặt kỹ thuật bất kỳ ngày nào trong tuần nào cũng có thể làlillördag (tương tự, ở Na Uy và Đan Mạch, Thứ Bảy Nhỏ được gọi là lille lørdag), nó diễn ra phổ biến nhất vào ngày thứ Tư.

Sinh viên đại học có thể tiệc tùng hết mình tại các sự kiện đặc biệt ở các quán rượu, nhưng Thứ Bảy Nhỏ cũng có thể là buổi tối yên tĩnh với gia đình và bạn bè hoặc bất kỳ cái cớ nào để nuông chiều bản thân.

Trên Instagram, hàng chục ngàn bài đăng với hashtag #lillördag cho thấy sự tận hưởng từ hàu, rượu sâm banh cho đến đốt lửa trại.

Lillördag tương phản chan chát với khái niệm ‘Ngày Giữa Tuần’ ở Bắc Mỹ, xem thứ Tư như là chỉ xếp sau thứ Hai với tư cách ngày tệ nhất trong tuần; bạn sắp đi hết tuần, nhưng vẫn còn lâu mới đến cuối tuần.

Theo Constanze Leineweber, phó giáo sư tại Viện Nghiên cứu Căng thẳng thuộc Đại học Stockholm, việc xem thứ Tư như là Thứ Bảy Nhỏ có thể làm cho tuần làm việc dễ chịu hơn – nhất là bây giờ khi những ngày chúng ta cách ly không biết khi nào kết thúc.

“Một thứ gì đó như Thứ Bảy Nhỏ có thể là cách làm khá khôn ngoan trong việc giúp mọi người tạo ra cấu trúc và sự viên mãn ngay cả khi họ mất phương hướng,” bà nói thêm. Bạn có thể trở nên có động lực hướng đến các mục tiêu nhỏ hơn trong tuần mà bạn có thể đạt được và được đền đáp… mà không hoàn toàn mất đi bối cảnh và cấu trúc chúng ta cần.”

‘Thứ Bảy Nhỏ là để giúp giữ tỉnh táo’

Trong khi Thụy Điển đứng đầu về Chỉ số Bình đẳng Giới của EU vào năm 2020, phụ nữ vẫn có nguy cơ cao hơn bị suy kiệt cảm xúc do mất cân bằng giữa công việc và cuộc sống, bà Leineweber, nghiên cứu về xung đột giữa gia đình và công việc ở các nước Bắc Âu, cho biết.

Nghiên cứu của bà cho thấy phụ nữ ít có khả năng hơn nam giới để sử dụng thời gian ngoài giờ làm việc để thư giãn, thay vào đó tập trung vào nhu cầu việc nhà và gia đình.

Đối với Anitha Clemence ở Stockholm, một bà mẹ hai con và Ann Söderlund, một bà mẹ năm con, việc thực hành tự chăm sóc, tức lillördag, đã trở nên quan trọng hơn đối với cuộc sống của họ trong thời Covid-19.

Clemence cho phép con ăn những món tráng miệng như bánh sô cô la hoặc món yêu thích của Thụy Điển là kẹo các loại tự chọn, và thoa son môi để gặp gỡ bạn bè qua Zoom. Söderlund và chồng thì đặt thức ăn cho mấy đứa con trai của họ từ 4 đến 18 tuổi.

Clemence (phải) và Söderlund (trái) đã làm một chương trình podcast rất được ưa chuộng chuyên nói về Thứ Bảy Nhỏ
Anitha Clemence, Ann Söderlund

“Khi lớn lên, mỗi ngày chúng tôi đều thực hiện lillördag vì cha tôi là nhà báo, và chúng tôi di chuyển và đi du lịch rất nhiều. Nó ở trong máu của tôi,” Söderlund, nữ diễn viên và nhà văn Thụy Điển giống như người bạn Clemence của cô, giải thích.

Sáu năm trước, truyền thống này đã tạo cảm hứng cho hai người bạn này khởi động podcast gọi là Lillelördag, mà họ tung ra vào thứ Tư hàng tuần.

Họ nói tới nói lui về những vấn đề cấm kỵ về các mối quan hệ, làm mẹ và lối sống, tách ra để tự lập và sống theo phương châm của họ, “Không có gì là cấm kỵ vào Thứ Bảy Nhỏ.”

Chương trình của Clemence và Söderlund đã có được lượng theo dõi lớn mà chủ yếu là nữ giới, và Lillelördag là một trong 50 podcast hàng đầu của Thụy Điển.

Theo Clemence, hai người đồng dẫn chương trình đã xúc động khi nghe podcast này đóng vai trò quan trọng như thế nào trong cuộc sống của thính giả trong đại dịch, đem đến cho họ bản nhạc vui nhộn khi họ đi dạo ngoài trời hay vào giờ nghỉ ăn trưa, khuấy động cảm giác Thứ Bảy Nhỏ.

“Thứ Bảy Nhỏ là để giữ tỉnh táo,” Clemence cười nói. “Chúng tôi luôn khuyến khích thính giả chiều chuộng bản thân thêm nữa vào Thứ Bảy Nhỏ chỉ vì… nó có ích rất nhiều.”

Đó là những thứ nhỏ nhặt

Với tình trạng đại dịch không thấy hồi kết rõ ràng – và kế đến tuần làm việc kéo dài bất tận của chúng ta cũng không thấy hồi kết – thì việc vay mượn cách làm lillördag của Bắc Âu có thể giúp chúng ta mong đợi cái gì đó mỗi tuần như một cách phá vỡ sự đơn điệu một cách dễ chịu.

Söderlund, vốn bản thân cũng nhiễm Covid-19, nói đại dịch đã giúp cô nhớ rằng những thú vui đơn giản của cuộc sống có thể quan trọng như thế nào – và làm thế nào trong thời gian thử thách, chính những điều nhỏ nhặt lại có thể tạo ra tất cả khác biệt.

“Mỗi ngày tôi bày ra ít nhất 21 dĩa, dao và đĩa cho bữa tối, chúng ta đang học tập và làm việc tại nhà,” cô nói, thở ra. “Trong thời gian đại dịch, lillördag thậm chí còn trở nên quan trọng hơn đối với tôi. Nó giống như là ‘giờ đây tôi có thể thả lỏng và uống một ly vang’.”

Bài tiếng Anh đã đăng trên BBC WorkLife.

Leave a Reply