Hạ Long, Cát Bà – Sức mạnh mềm Việt Nam

Giang Công Thế

Nếu bây giờ bắt đầu bài viết rằng Việt Nam là quốc gia giầu có, quí vị sẽ nhấp chuột chuyển qua trang khác. Bạn đọc sẽ cười vào mũi người viết vì thu nhập của ta chưa được mức trung bình. Phải trên 50,000$/người/năm mới được gọi là giầu.

Một người bạn tận xứ Mỹ, mỗi lần sang Việt nam, khăng khăng đòi đi Vịnh Hạ long. Đã tới đây 3 lần và anh lập kế hoạch khám phá tiếp những hòn đảo khác. Anh đánh giá, hàng nghìn tỷ đô la đang nằm trong mấy nghìn đảo trên Vịnh. Ai dám bảo Việt nam có dự trữ ngoại tệ quốc gia khiêm tốn. Đấy là anh ta chưa biết Cát Bà đẹp không kém vì lão Cua vừa đi thăm.

Các bà U70 đi biển Các Bà
Photo : Giang Công Thế

Tôi từng đi bãi biển Outer Bank, North Carolina nổi tiếng của Mỹ. Nơi đây sóng rất to, đôi chỗ rất sâu và nguy hiểm, rong rêu rất nhiều, mỗi năm được 1-2 tháng dám ra biển. Khu nhà nghỉ nằm phía trong đê chắn sóng và gió. Biển trông đẹp nhưng chỉ dám nằm phơi nắng.

Outer Bank được chăm chút đến từng chi tiết. Ô tô đi trên bãi biển cũng có luật, không được ra mé nước vì sợ làm chết các sinh vật như cua, hến, trai hay dã tràng.  Ít thấy người ta vứt rác thải ra bãi tắm. Mỗi mùa Hè có hàng triệu người đến nghỉ dù giá từ 3000 đến 5000 đô la/tuần cho nhà nghỉ một hay hai gia đình. Cuối tuần, đi xe hơi từ đường cao tốc vào nhà nghỉ khoảng 15km phải đợi 2 tiếng vì người đến quá đông.

Thu vào ống kính vẻ đẹp Lan Hạ
Photo : Giang Công Thế

So với Phan Thiết, Nha Trang, Đà Nẵng hay Sầm Sơn, Outer Bank chỉ là anh Cua Ninh Bình ngồi bên cô hoa hậu thế giới. Chưa kể so với bãi biển Phú Quốc hay Côn Đảo đẹp thiên thần, tắm biển bốn mùa. Còn Hạ Long, Cát Bà, thì đừng so sánh. Đi nước người mới thấy nước ta đẹp chả kém ai.

Năm 2009 Hạ Long được UNESCO công nhận là di sản thế giới. Năm 2014, tại kỳ họp thứ 38 của Ủy ban Di sản thế giới tại Qatar, quần đảo Cát Bà từng được đưa ra bầu chọn là di sản thiên nhiên thế giới nhưng bị thất bại do Cát Bà & Vịnh Lan Hạ nằm cùng quần thể với Vịnh Hạ Long, cần được đệ trình như là một quần thể. Quảng Ninh chơi riêng, Hải Phòng đánh lẻ.

Mộng du
Photo : Giang Công Thế

Người bạn Mỹ thích vịnh Hạ Long nhưng rất băn khoăn. Theo anh, không biết quản lý thì cái vịnh đẹp mê hồn này sẽ mất dần hàng chục triệu đô la mỗi ngày dù được tặng danh hiệu UNESCO hay chọn làm 7 kỳ quan thế giới. Tôi thăm Lan Hạ của Cát Bà cũng vậy, nhà thuyền chi chít, rác nổi là thường. 

Nếu nhà thuyền thi nhau thải rác thẳng xuống biển, khách uống coca vứt vỏ xuống mạn tầu, “giúp” quần thể nghìn đảo này “giầu” lên vì phế thải nhưng lại nghèo đi rất nhiều về giá trị. Khách du lịch sẽ không đến nữa, mà ai đến thì cũng tham gia vứt rác bừa bãi như chúng ta.

Nếu các nhóm lợi ích đua nhau lập dự án chia đảo và tự xây dựng những khu nghỉ mát theo sáng tạo của riêng mình, núi thì thả khỉ, đảo kia xây nhà nghỉ hay xây chùa cho khách thắp hương thì Vịnh Hạ long sẽ biến mất như trong ảo thuật của David Coperfield.

Bay từ Bangkok về Hà nội, từ cửa sổ máy bay có thể nhìn thấy đâu là Lào, chỗ nào là Việt Nam. Phía Lào rừng vẫn xanh tươi, phía Việt Nam chỉ còn đồi trọc. Thời rừng vàng biển bạc đã qua rồi vì rừng đã mất gần hết và biển sông đầy tôm cá chỉ là câu chuyện hôm qua. Việt nam không nghèo nhưng chúng ta tự…xóa giầu.

Tuy nhiên, tài nguyên vàng bạc ấy từ đâu mà có. Nó tự sinh ra trên đất nước này từ vài thế kỷ trước và mất đi do bàn tay của chính chúng ta, do tầm nhìn lãnh đạo hạn hẹp về môi sinh. Ai cũng biết rõ “lợi ích mười năm – trồng cây, lợi ích trăm năm – trồng người”. Không vì trăm năm thì cái lợi 10 năm kia cũng chẳng còn.

Dù có bao nhiêu dự án phủ xanh đồi trọc, bao nhiêu ao cá được đào, nhưng con người không được giáo dục bảo vệ môi trường thì mọi cố gắng chỉ là vô vọng. Một người trồng cây nhưng lại  có kẻ mang cưa đến cắt. Muốn thành phố đẹp và tráng lệ nhưng người duyệt dự án lại thích con đường ấy “nắn” qua nhà mình thì đừng hỏi tại sao thành phố mới xây đã bị băm nát.

Photo : Giang Công Thế

Vì thế, muốn nước giầu mạnh phải trồng người. Ươm mầm cho thế hệ trẻ tầm nhìn xa trông rộng, lớn lên làm người lãnh đạo trong sạch, có bản lĩnh và trí tuệ. Lúc đó trồng cây thả cá chắc chắn sẽ có rừng vàng biển bạc.

Kháng chiến chống Mỹ, chống Pháp và cả phương Bắc đã hội tụ được sự đoàn kết dân tộc nên dù hy sinh lớn lao, ta đã vượt qua thử thách. Nhưng trong hòa bình lại bộc lộ cái riêng quá nhiều. Vì thế đường đi lên đích giầu còn rất xa.

Hà Nội từng rất êm đềm và đẹp. Nhưng vài chục năm thời mở cửa, mạnh ai nấy làm, thích kiến trúc nhà củ hành hay nhà thờ đạo Hồi đều có thể đặt hàng kiến trúc sư. Qui hoạch manh mún, chắp vá, cơi nới, xây xen nên thủ đô bị băm nát.

Sài gòn từng là hòn ngọc của Viễn Đông. Sau 1975, chúng ta mải mê với chiến thắng nên danh hiệu ấy được sang tên cho Bangkok hay Singapore. Khối lượng du lịch vào Sài gòn ít dần vì nạn kẹt xe, ô nhiễm. Cơn mưa mùa hạ chợt đến chợt đi đã vào trong thơ ca nay thành thảm họa ngập lụt.

Sức mạnh mềm của dân tộc này là truyền thống lâu đời, văn hóa ngàn năm, tình yêu đất nước và cả thiên nhiên đẹp mê hồn. Không phải mấy cái mỏ dầu ngoài khơi gây tranh cãi hay quặng bau-xit Tây Nguyên giúp sức mạnh. Đào tài nguyên mang đi bán không bao giờ giầu có.

Người bạn tôi tin rằng, Việt nam có đầy tiềm năng trong những hòn đảo ở Vịnh Hạ long. Rồng nghỉ ở đó lâu lắm rồi nhưng biết đánh thức thì rồng kia sẽ bay lên.

Đi thăm Vịnh, mỗi lần định vứt rác xuống biển hay nhìn hòn đảo mà nghĩ đến dự án, xin duyệt, để rồi chiếm làm của riêng thì bạn đang làm chính mình nghèo đi. Khi đó, Hạ Long hay Cát Bà sẽ mãi mãi là nơi yên nghỉ của chú Rồng và sức mạnh mềm trở thành…dặt dẹo.

HM. 11-2009 4-2021

Vài ảnh HM chụp trên vịnh Lan Hạ (Cát Bà)

Leave a Reply