THỰC RA BẠN RẤT ỔN (10)

Trang Hạ

(Bài vẫn dài, như lệ thường các bạn ạ! Viết trong một ngày ốm đau buồn bã!)

 Sau hơn bảy năm bặt tin tức, mình gặp lại ông bạn thân rất thân ở Đài Bắc. Đó là một người rất quan trọng trong 10 năm đầu tiên của mình làm việc và hoạt động xã hội tại Đài Loan. Ông đã chỉ dẫn cho mình nhìn thấy rất nhiều cơ hội trong đời sống, và ngược lại, mình luôn cố gắng lấy ông bạn làm đích phấn đấu!

Nhưng trong thâm tâm, mình luôn ghen tị và có phần nào đố kị với ông bạn ấy. Vì nhận ra, ông ấy luôn ở giữa những cơ hội được trao, được sống trong một xã hội ít rào cản, chỉ cần khai phá bản thân và phát huy năng lực. Còn mình và vô số phụ nữ người Việt khác, sẽ phải chạy thi vài cuộc đua vượt rào khỏi những định kiến về giới, về ngoại hình, về xuất thân và năng lực, trước khi thực sự đặt được bàn chân tới điểm xuất phát của cuộc đua marathon cuộc đời! Thậm chí có lần, một người ở biệt thự, đi ô tô, hưởng bổng lộc của chính phủ Việt Nam ba đời con cháu ăn không hết, đã thô lỗ hét vào mặt mình: “Đi cứu nhà đi trước khi đi cứu nước!” khi mình chỉ là một người đàn bà tóc tém đi dép đúc, vào phòng họp ngồi cạnh ông Vụ trưởng để bàn về góp ý luật bảo vệ phụ nữ trẻ em trong lúc túi chỉ còn vỏn vẹn hai trăm ngàn đồng.

 Ông ấy vẫn là giáo sư, vẫn dạy trường quốc lập hàng đầu Đài Loan, vẫn phong độ, vẫn chu đáo nhiệt tình và tràn đầy năng lượng cho mọi dự định mới, vẫn bận rộn tới mức luôn phải kết hợp vài việc vào làm một lúc. Ngay cả lúc lái xe đi đón mình, ông sẽ tranh thủ qua ngôi nhà thứ hai, đổi lái chiếc xe thứ hai để khởi động xe, đồng thời đi vứt túi rác, ngoài ra cùng lúc đi gửi bản thảo vào hòm thư của NXB ngay gần đó.

Còn mình thì đã già, đã thất nghiệp, đã đổi nghề thành người viết quảng cáo chuyên nghiệp, đã rất rảnh luôn chẳng làm gì cả, đã thay cả email lẫn số điện thoại, thậm chí đã xoá gần như toàn bộ các tài khoản trên mạng xã hội, chỉ còn giữ lại duy nhất fanpage Trang Hạ. Mình thấy bản thân rất tệ so với kỳ vọng của mình về bản thân. Bọn mình đi uống một cốc cà phê đón Giáng Sinh, đêm đó là Giáng Sinh, Đài Bắc chào đón năm mới 2020 đặc biệt tấp nập.

 Mình yên lặng chờ cho ông bạn làm hết những việc “tranh thủ” của ông, thậm chí khi trên xe ô tô đi, ông ấy còn gọi điện hẹn một anh biên tập viên học thuật của NXB xuống đường, dặn dò vài câu về bản thảo. Thế là ông bạn thêm được 1 cuộc gặp và 10 phút thảo luận công việc vào giữa tách cà phê với mình!

Mình rất tôn trọng những người bận rộn. Họ thường giàu có và khôn ngoan. 

Còn mình thì, mình chỉ đi uống một cốc cà phê với một người. Mình không chèn bất cứ thứ gì vào cốc cà phê này! 

Sau nhiều đau đớn trên đường mưu sinh, mình thường dặn con cái, chỉ nên làm một việc trong một thời gian thôi. Đọc “Mèo Hoàng Thượng” chưa? Nếu đi vứt rác chỉ mang theo túi rác, đừng có tay cầm túi rác, tay cầm cây kem, sau đó làm hai việc một lúc, đó là vứt cây kem vào xe rác, còn tay kia cho lên mồm cắn một miếng…

 Ông bạn đi vứt rác còn cầm theo mình và bản thảo, he he!

Cà phê phải đi rất xa. Hoá ra ông bạn chở mình tới chân toà nhà Thư viện Quốc lập Đài Loan ở huyện Tân Bắc để uống cà phê. Ông nói, tôi muốn kết hợp mời cô vào đây để thăm thư viện này. Đây là thư viện quan trọng nhất trong hệ thống thư viện học thuật và trung tâm văn hoá đọc cho người nước ngoài tại Đài Loan. Ở đây, cô sẽ nhìn thấy chính sách của chính phủ Đài Loan với văn hoá. Đây là một thành tựu của họ. Họ dành riêng một tầng của toà thư viện để đặt sách tiếng Việt, tiếng Indonesia, Thái Lan v.v… Chút nữa uống cà phê xong, tôi sẽ dắt cô đi tham quan một vòng và giới thiệu cho cô biết, chắc chắn cô sẽ thích chỗ này!

Hoá ra, ông bạn vẫn tiếp tục chèn tiếp những thứ mới vào hành trình tối nay. Mình bắt đầu nghi ngờ, không biết điểm cuối của cuộc gặp hôm nay sẽ là bất ngờ gì!

Mình điềm đạm cầm cốc cà phê lên và nói:

– Tôi biết! Vì thực ra, tôi đã từng đến thư viện này, tôi đã nhiều lần lên trung tâm văn hoá đó! Tôi đã xem hết các tủ sách trong thư viện của họ với nhiều thứ tiếng!

– Ủa, cô đã biết rồi à?

– Vâng! Tôi còn có cả một tủ sách tiếng Việt ở trên đó, đó là sách tôi bỏ tiền túi tự mua, quyên tặng họ suốt gần mười năm qua! Tôi gần đây được nhận giải thưởng về người có công xây dựng văn hoá đọc bằng sách từ Việt Nam, do lãnh đạo thư viện này trao tặng!

Ông bạn kinh ngạc tới mức gần như rụng thêm rất nhiều tóc, làm cho cái trán hói trở nên bóng hơn bao giờ hết:

– Thật không? Sao tôi không biết gì?

 Mình lần tìm album ảnh trong điện thoại, tìm mãi mới ra bức ảnh cũ, năm 2017 mình được trao chứng nhận tưởng thưởng tại Đài Loan. Có băng rôn trang trọng sau lưng, có ông giám đốc đích thân trao, ngay tại chính toà nhà này!

Ông bạn dùng hai ngón tay phóng to ảnh trên điện thoại lên xem kỹ, rồi trầm trồ bảo, ồ đúng rồi, tôi không hề nghĩ cô đạt được thành tựu. Trong khi tôi đang định hãnh diện mang cô đi khoe cái mà Đài Loan theo đuổi những năm gần đây, hoá ra cô chính là một người tham gia.

Ông bạn bèn mở điện thoại của ông ra, giờ tới lượt ông khoe. Ông bảo, đây là hình ảnh ông là chuyên gia bình luận thời sự chính trị trên kênh truyền hình nổi tiếng nhất Đài Loan. Mình hỏi mấy lần, ông bảo một năm vài lần. Nhưng nếu trong nhóm giáo sư nghiên cứu xã hội học, nhân quyền và bình đẳng cơ hội, thì cơ hội lập ngôn của họ không cao. Nhân quyền ở xã hội nào cũng là nhạy cảm.

Mình bảo ông, tôi thì có chương trình của tôi, không chỉ là bình luận viên khách mời, tôi còn chính là host, mỗi sáng chủ nhật! Sau đó mở cho ông xem vài chương trình trên Đài truyền hình TPHCM, kênh HTV7.

Mà tôi thường sau vài năm mới kể lại cho người khác biết, tôi đã làm việc gì. Nếu ông cũng theo dõi tôi trên mạng xã hội, ông thực ra chẳng biết tôi đang là ai, tôi đang làm gì, tôi đang nghĩ gì!

 Ông bạn chuyển đề tài luôn, tôi vừa đỡ đầu cho một thạc sĩ hàng đầu của Đài Loan, anh này rất xuất sắc. Anh có rất nhiều lợi thế. Tôi là giáo sư của anh ta và giúp anh ta hoàn thành luận văn tốt nghiệp nghiên cứu về Việt Nam. Trong tương lai, anh này sẽ trở thành một yếu nhân trong quan hệ Việt Đài. Tôi nhất định phải hẹn để cô làm quen với anh học sinh của tôi, ngày mai cô có rảnh không?

Mình cười một cách buồn bã:

– Tôi biết, tôi biết anh ta. Vì thực ra anh ta chính là trợ lý truyền thông của tôi trong thời gian qua. Anh ta hỗ trợ tôi các nội dung tôi làm truyền thông bằng tiếng Hoa, thực ra đó chỉ là cớ. Tôi đã trả lương hàng tháng cho anh ta, trả các chi phí để anh ta sang Việt Nam nửa năm và ăn ở đi lại, thậm chí từ tấm áo, cái Sim điện thoại trở đi, thu xếp các quan hệ để anh ta hoàn thành cái luận văn mà ông là giáo sư hướng dẫn! Hai năm tôi không mua được một tấm áo mới vì dành tiền tài trợ cho anh ta một chuyến nghiên cứu đó. Vì tôi nghĩ nó tốt cho Việt Nam!

Ông bạn mình giờ gần như kinh hoàng. Ông nói, không thể nào như thế được! Sao tôi không trao đổi với ông trong thời gian đó? Và anh nghiên cứu sinh kia giấu kín việc được tôi chống lưng! 

À, đó là một câu chuyện khác. Một lúc nào đó, tôi sẽ kể. Người bạn phóng viên báo Tuổi Trẻ có đề nghị tôi viết câu chuyện tôi tài trợ cho một nghiên cứu sinh ra sao, định hướng thế nào để họ làm những đề tài nghiên cứu có giá trị, nhưng tôi cũng phải từ chối. Bởi nếu tôi kể ra, đám đông rồi sẽ lại hét lên thô lỗ: Đi cứu nhà đi trước khi cứu nước!

 Sống khó nhất trên đời này không phải là người nghèo mà là người có lý tưởng.

Ông bạn hiểu uẩn khúc nào đó, nên khoe sang thành tựu khác, như một câu chuyện làm quà, để cùng chia sẻ niềm vui với nhau:

– Tôi bây giờ còn được mời làm chuyên gia thẩm định các dự án cho Bộ văn hoá Đài Loan. Cô có biết không, chỉ những người rất có ảnh hưởng và có tầm vóc trong các lĩnh vực thì mới được ngồi vào vị trí này. Nhóm chuyên gia chúng tôi là 7 người uy tín nhất Đài Loan, bao gồm cả ông Viện trưởng Hàn Lâm X, ông Chủ nhiệm uỷ ban Y. với ông Giám đốc Quỹ Z là người đứng đầu. 

Mình hỏi ông, mấy năm? Ông bảo, chỉ mới 1 lần. Một lần đã là vinh dự cả đời rồi! Cạnh tranh ở Đài Loan rất cao, luôn có những người xuất sắc và ưu việt, nhưng đây đã là vị trí mà 20 năm qua ông chưa từng được ngồi vào!

Mình mỉm cười, nói:

– Tôi bây giờ là năm thứ hai rồi, tôi cũng được mời làm chuyên gia thẩm định. Nhưng tôi là chuyên gia duy nhất mang quốc tịch nước ngoài được làm công việc này!

Ông bạn nghi ngờ:

– Chuyên gia thẩm định dự án của quốc tế, là tài trợ từ tiền chính phủ Đài Loan đấy, chứ không phải dự án một bộ ngành nào đâu, cô biết không?

Mình tiếng Hoa không giỏi như ông bạn, mình rút từ cặp táp ra một tài liệu vừa họp xong buổi chiều, mình bảo, tôi không thể đưa ông xem, nhưng tôi sẽ đưa ông đọc cái tên tài liệu. Ông bạn trố mắt ra đọc, ôi thật? (Giá có thể dùng hai ngón tay để phóng to tờ giấy lên như lúc nãy, chắc ông cũng làm!)

Mình thủng thỉnh bồi thêm:

– Và tôi không chỉ thẩm định hồ sơ hàng trăm dự án, tôi còn được quyết định tổng tiền tài trợ cho từng dự án, hay cắt bỏ các hạng mục. Năm ngoái, chúng tôi vừa phải từ chối một dự án của Việt Nam xin tiền nhưng nếu được thì ngay sau đó chuyển 1 phần khoản tiền sang Bắc Kinh!

Ông giáo sư gần như trợn mắt lên bảo:

– Tôi còn ko được quyết định tài chính. Vậy chắc chắn cô phải có một người đỡ đầu rất tầm cỡ tại Đài Loan bây giờ!

 Mình lẳng lặng uống nốt ngụm Capuchino cuối cùng trong cốc, cuối cùng của năm:

– Không, tôi chính là người đỡ đầu của đời tôi. Mà có thể, ông chính là người chống lưng cho tôi!

Vì ông đã xuất hiện trong quá khứ tôi, huy hoàng, đầy quyền thế, đầy dự án, đầy cơ hội, đầy ưu thế và sức mạnh. Ông chính là người phát hiện ra tôi từ hội thảo quốc tế đầu tiên của tôi ở khoa Chính Trị. Ông chính là người thúc giục tôi, làm gương cho tôi, luôn tranh thủ mọi thời gian để làm mọi việc ở mức độ cao nhất!

Ông chính là người tôi nghĩ đến khi tôi bị đám đông ruồng bỏ.

Ông chính là người tôi mơ ước được trở thành khi tôi vác một cái bụng bầu sắp tới ngày sinh, đi bộ dưới gầm cầu vượt của đường cao tốc, nhìn lên những bóng đèn gia đình ấm áp ở Tam Trùng và cô đơn vô cùng, muốn về nước vô cùng, muốn có một gia đình, một cuộc sống bình thường.

Ông chính là người đã dùng thành công của ông để thúc đẩy thành công của người khác. Ông không cần giúp gì cho tôi cả. Ông chỉ cần toả sáng ở đỉnh cao, ánh sáng ấy đã soi cho tôi gợi ý hướng đi tới tương lai của tôi!

Tôi không bao giờ trở thành tôi bây giờ nếu tôi không gặp ông trong quá khứ!

Ngay cả sau khi Quốc Dân Đảng lên nắm quyền tại Đài Loan, ông là người đầu tiên sang Việt Nam sau đó hai năm để thuyết phục tôi quay lại Đài Loan làm truyền thông, làm nhà hoạt động xã hội. Đó là lý do tôi đã bỏ trốn khỏi ông suốt nhiều năm nay! Tôi sợ bị ông thuyết phục!

Ông còn nhớ tôi đã nói gì khi từ chối không? Tôi đã già, tôi đã ba con, tôi đã mất đi một số ưu thế của quá khứ, những người giúp đỡ tôi khi xưa thì người đã bị Quốc Dân Đảng bỏ tù, người đã phải bạt sang Mỹ sống, người đã bị phế truất, tổng biên tập đã bị sa thải, thế giới này đã biến dạng và không bao giờ có thể trở lại là thế giới mà chúng ta là đồng minh sẵn sàng chinh chiến, không cần nói gì cũng hiểu ý nhau.

Nhưng sau khi ông rời Hà Nội, tôi đã mấy ngày ngẩn ngơ, chạy xe trên các con đường gió bụi, những đám đông đặc quánh ở đường Phạm Hùng, những ngôi nhà bỏ hoang ở những đô thị ngoại thành, tôi ngẩn ngơ như đánh mất một tương lai nào đó. Tôi thực sự sợ hãi khi biết, chỉ một chút nữa thôi, tôi sẽ ngã lòng vào tương lai mà ông vạch ra.

 Xin cảm ơn ông vì những cảm xúc trong quá khứ. Những mối liên hệ cho dù trong mắt ông lúc đó, tôi chỉ là một người yếu thế!

Tôi đã luôn sử dụng thế yếu của mình như một thế mạnh!

 Và thứ lớn nhất ông mang tới cho tôi, thực ra là tình bạn! Thực ra là tách cà phê này! Ngồi đây, còn có thể nhìn nhau, mời nhau một cốc cà phê, sau biết bao nhiêu bể dâu thời thế!

Ông bạn mình, sau khi chia tay nhau, còn nói với mình một câu:

– Cô biết vì sao cô luôn là một người đặc biệt không? Là vì, cô luôn đặt mọi người khác vào vị trí đặc biệt trong cuộc đời cô! Cô luôn cảm ơn người khác, dù tôi chưa bao giờ thực sự làm được gì cho cô!

 Tôi chỉ là một bà nội trợ, đi giữa một đô thị, được một người đàn ông mời uống một tách cà phê!

Và nói rằng, thực ra cô rất ổn!

Dưới cội đào

Nguyễn Ngọc Tư

Bữa kia nằm dưới cội đào 

Bỗng một ý nghĩ len vào trong tôi 

Kìa trông ngắn ngủi tấc đời 

Nắm xương mỏng mảnh đau lời cỏ cây 

Khắc giờ nắng giọt lá lay 

Mình đều ở trọ chốn này. 

Rồi đi.

Hôm hôm sớm sớm cô đơn 

Nối thành chuỗi thập kỷ buồn quạnh hiu 

Cố nhân loi lẻ bao chiều.

Trần gian ta biết đã nhiều đổi thay 

Và như sương khói qua tay 

Mình đều ở trọ chốn này. 

Rồi đi.

– Nguyễn Thiên Ngân | Dưới cội đào

(dịch lời bài Peach Tree của Brazzaville)

(Ảnh: Sam Sam)

Uống cà phê trên đài tưởng niệm Lincoln ngắm bình minh

Lê Thanh Nhàn

26 tháng 12 lúc 20:15

Xe bus chở tôi từ Atlanta đến nơi. Tôi nhìn ra thấy có ai đó giống giống châu Á, nhưng người này lại đeo khẩu trang nên tôi không vội cười, sợ hố. Vác ba lô, máy chụp hình xuống xe. Đúng người này đến chào, cười tươi, bắt tay bắt chân và hình như cũng có ôm. 

 Tôi biết là chính hắn rồi. Lần đầu tiên gặp hắn ngoài đời thật, chứ không phải trong mạng ảo nữa.

Không ngờ hắn đúng giờ thật.

Lincoln Memorial

Lấy valy xong xuôi chúng tôi bắt đầu đi ra xe hơi xịn của hắn, Subaru hay sao đó. Đó cũng là chi tiết bất ngờ. Tưởng là xuống xe là bắt đầu đi thăm thủ đô Mỹ luôn. Ai dè chủ nhà còn mang xe tới, đở quá, không phải kéo cái valy và vác ba lô kềnh càng theo, có xe thì để trong xe. Lên xe xong chủ nhà đưa liền kế hoạch: “trước tiên tôi với ông đi uống cà phê trên đài tượng niệm Lincoln xem mặt trời lên”. Tôi lại hiểu là trên cái Lincoln Memorial có một cái quán cà phê. Ai dè, chúng tôi ghé mua 2 ly cà phê, 2 cái donuts tại một tiệm, xong chạy đến Lincoln Memorial, ngồi ngoài trời, mắt nhìn thẳng về “cây bút chì” mà thực ra là Memorial cho Washington và mặt trời đang lên chếch một góc xéo bên tay phải.

Công nhận là độc đáo.

Lincoln Memorial

Hôm trước tôi báo cho @Sydney Tran là xe bus của tôi sẽ đến lúc 7 giờ sáng, sớm quá nên để tôi đi dạo một vòng, sau đó hẹn gặp nhau ở đâu đó. Hắn nói: “7 giờ mà sớm cái gì?”. 

Nhờ vậy mà chúng tôi đi thăm được một vòng trước khi thiên hạ đổ ra đầy đường.

Không biết tổng thống Lincoln có khoái cái ý tưởng này không. Hay là lại làm ổng thêm thèm cà phê. Như chủ nhà nói thì là: “uống cà phê dưới chân Lincoln ngắm mặt trời lên”

Lại được đi Virginia.

Lê Thanh Nhàn

Hôm qua Duc Nguyen Dang, một người bạn trên Facebook, gửi tin nhắn qua FB Messenger: “Mai sáng anh gọi Đức”. Tôi cảm thấy bất ngờ vì tôi ít có cũng như ít được tương tác trên Facebook với Đức. Lúc đó tôi không biết anh chàng này ở đâu, tôi đoán là Washington DC. Tôi hỏi thì anh ta trả lời: “Falls Church”. Tôi cũng chả biết Falls Church là ở đâu.

Sáng hôm sau tôi lo vài thứ linh tinh như đi siêu thị mua thức ăn nhanh, mua nước uống cho mấy ngày đi… phượt. Trở về chuẩn bị mọi thứ xong định đi thì mới sực nhớ tới cái tin nhắn hôm qua. Tôi gọi thử vô số Đức cho. Không thấy ai bắt máy mà thay vào đó là một tràng tiếng Anh mà tôi chả hiểu gì, chán cho tiếng Anh của tôi quá. Tôi lại nghĩ lung tung, có lẽ là “người ta” đã thay đổi ý. Nhưng tôi đã rút được nhiều kinh nghiệm, khi ta nghĩ không tốt về người khác thì hãy cho người ta một cơ hội đính chính vì có khi chính ta hiểu lầm. Thế là tôi viết vào FB Messenger: “Vừa gọi, nhưng không ai bắt máy”. Đức viết lại liền: “Khg thấy missed call, gọi lại đi anh”. Tôi xem lại thì đúng là mình bấm lộn một số. Tôi nói thầm “sorry” và trả lời “bấm lộn 1 số“.

 

Trưa hôm đó Đức từ Virginia đến DC đón tôi tại Museum of the Bible (Viện bảo tàng về kinh thánh). Một chi tiết vui. Khi Đức đến nơi thì tôi đã đứng bên ngoài chờ. Đức gọi phone, cho biết đã tới. Tôi đi tới góc đường để thấy rõ tên đường và đọc cho Đức. Lúc đó Đức thấy tôi, xe của Đức đang dừng ngay gần góc đường nhưng trên con đường khác. Lúc đó có 2 chiếc. Nghe Đức nói “à thấy anh rồi…”, tôi đinh ninh chiếc đầu là xe của Đức. Kẹt cái là kính xe đó bị làm tối đi (như xe của các VIP) nên tôi không thấy ai ngồi bên trong. Tôi tiến đến, đưa tay mở cửa. Lần đầu không được. Tôi lại thử lần thứ hai thì bổng nhiên chiếc xe chạy đi. Đang lấy làm lạ, ngở ngàng thì tôi nghe vài tiếng còi (kèn) xe. Tôi ngước lên nhìn thì nhận ra là mình đã sai lầm, chiếc thứ hai mới là chiếc xe của Đức. Vô xe, cả hai chúng tôi có cớ để cười. Không hiểu người lái xe kia nghĩ gì? Thằng này muốn vô dê tao? Định xin ăn?…

Falls Church, VA

Đức trẻ hơn tôi vài tuổi (tôi chưa hỏi nên không được khai chính xác), làm nghề cao cấp tức là phải có bằng cấp này nọ. Đức nói giọng (tiếng) của người Nam, không lai chút nào. Lên xe là kể đủ chuyện, từ chuyện cộng đồng tới chuyện chính trị, thậm chí Đức còn khuyên tôi nên làm gì để kiếm được một người. Ý tôi nói là Đức cởi mở, thoải mái. Dọc đường chủ nhà cứ cân nhắc, hỏi tới hỏi lui xem tôi thích ăn gì, thức ăn Việt, Mỹ, Hàn quốc, hôm trước đã tới quán nào ở Eden v.v… Tôi thì nhắc đi nhắc lại, tôi ăn cái gì cũng được, không cần thiết phải chọn quán thật ngon mà lại phải đi xa. Tôi nói rõ: “thôi ăn đồ ăn Việt đi”. Tôi luôn chủ trương ủng hộ người Việt.

Lê Thanh Nhàn và Duc Nguyen Dang

Thế là chúng tôi vào một quán Việt. Quán này trang trí rất tao nhả, không màu mè kiểu nhiều quán Việt hay Tàu khác. Tôi được Đức chọn cho món cơm thịt bò lúc lắc. Cái tên nghe cũng đã thấy đặc biệt, trong khi chủ nhà ăn một món nước, bún, phở gì đó, mà tôi cũng chả nhớ.

Trước khi ăn tôi nhờ cô bé phục vụ chụp giùm vài tấm hình mà về tới nhà thì chả thấy tấm nào trên cái card, kể cả mấy tấm tôi chụp ở White House. Chán. Trên hình là bức hình mà Đức nhờ chụp bằng điện thoại của Đức. May quá có cái để khoe rằng được người Virginia chiêu đãi.

Sau đó chủ nhà còn đưa tôi về nhà, giới thiệu cái nhà rộng thênh thang, còn nhiều phòng trống, đang dự định sửa sang lại và cho thuê. Tôi còn được ăn chè đậu xanh khổ tai (?), rất đã. Khi về, còn được cho một ổ bánh gì đó mà chủ nhà cảnh giác là rất ngọt. Nhận xong thì tôi lại bỏ quên ổ bánh ở đó, chán.

Đức đưa tôi về, nhưng tôi nói chỉ cần đưa tôi đến bến metro (xe điện ngầm) gần nhà Đức nhất là tôi có thể đi về được. Đức nói “vậy thì có một bến gần đây”. Tôi trả lời: “vậy mà hồi nảy không nói, tôi có thể đi bằng metro đến, rồi ông đón tôi thôi, đở mất công ông”. Thật sự đi metro rất nhanh, rất tiện, không tốn nhiều tiền, hơn là đi xe hơi nhiều. Vì metro không bị kẹt đường, không bị đèn xanh đèn đỏ, và lại sử dụng điện, tiết kiệm cho môi trường.

Cám ơn chủ nhà. Tôi cảm thấy vui vì ít ra cũng cảm thấy như được welcome (dịch từ này làm sao đây?), vì cảm thấy người Việt cũng không xa lạ với nhau và bạn ảo cũng rất OK. 

Cuối cùng tôi có vài thắc mắc phụ:

1 Chiếc xe của chủ nhà có cái hình rất lạ. Tôi chả biết của hãng nào.

2 Khi về, tôi có cảm giác chủ nhà còn muốn giữ tôi lại, cho tôi ngủ qua đêm. Hay tôi tưởng tượng nhiều quá? Nhưng cảm giác là cảm giác, cứ nói ra cho nó thoải mái. Nhưng chủ nhà có vợ và 2 con rồi. Đừng nghĩ lung tung. 

CHƠI VƠI GIỮA ĐÔI BỜ NGÔN NGỮ

Hoàng Tuấn Công

Dạo tháng 7/2021, tôi có nhận được bức thư của một độc giả ở Sơn Trà – một người cha có đứa con đi du học từ nhỏ. Ông lo cho thằng bé, vì nó “giờ thấy bản thân như bị vướng kẹt giữa hai thế giới của hai ngôn ngữ, mà về phía nào cũng thấy có sự nông cạn và thiếu sót”. 

Xin trích một đoạn:

“…Hữu duyên thế nào mà tôi được tiếp cận những bài viết rất hay, và thẳng thắng của anh Tuấn Công. Làm tôi một phần phải tán thán sự hiểu biết và khả năng phân tích sâu sắc của anh về ngôn ngữ Việt Nam, phần khác tôi lại phải thấy tự xấu hổ về kiến thức hạn hẹp của bản thân về ngôn ngữ Mẹ đẻ của mình.

Số là tôi có đứa con trong nhà, nó thì đi học ngoài nước từ bé nhưng thích tìm hiểu văn hoá Việt Nam. Gần đây thì dịch tễ hoành hành ở nơi nó cư trú lắm, cháu nó có thời gian rỗi nhiều nên nó xin tôi gửi sách về ngôn ngữ Việt Nam cho nó nghiên cứu, học tập. Lý do thì là thằng bé muốn học tập viết lách cho thành thạo với ngôn ngữ của quê hương, vì nó giờ thấy bản thân như bị vướng kẹt giữa hai thế giới của hai ngôn ngữ, mà về phía nào cũng thấy có sự nông cạn và thiếu sót. 

Thực tình mà nói thì gia đình tôi trước giờ thương lái, không sâu sắc về chữ nghĩa. Tôi không biết sách gì hay, chỉnh chuẩn thế nào để mà gửi cho cháu nó, sao cho thoả cái tâm mong cầu của nó. 

Tôi thì cũng không hiểu lắm về nhu cầu của bọn trẻ đâu, nhưng thấy nó muốn học cái gì tốt thì tôi sẽ giúp hết sức.

Nên tôi mạo muội viết bức thư điện tử này xin anh Tuấn Công những tên sách mà anh thấy cần thiết, bổ ích, và thiết thực. Chúng ta có thể bắt đầu bằng vài cuốn nền tảng thôi. Để xem quyết tâm của thằng bé thế nào, nếu ổn thì về sau tôi sẽ xin anh thêm các tên sách nâng cao hơn…”.

Câu chuyện học tiếng mẹ đẻ của một người Việt ở hải ngoại khiến tôi liên tưởng đến một chuyện tương tự, nhưng lại diễn ra ngay ở hải nội. 

Cách đây mấy tuần, chuyện trò với một bác người Thái bản Mạ (Thường Xuân – Thanh Hoá), tôi thực sự ngạc nhiên khi được biết trẻ con Thái giờ đây không biết nói tiếng Thái. 

Vì mong con cái có vốn liếng tiếng Việt khi đến trường nên ngay từ lúc lọt lòng, cha mẹ của những đứa trẻ ở bản Mạ cố tình giấu tiệt tiếng mẹ đẻ thực sự của chúng đi. Nghĩa là chúng được học “tiếng mẹ đẻ” thông qua việc dạy dỗ, giao tiếp bằng tiếng Việt – thứ tiếng vốn là ngoại ngữ của ông bà, cha mẹ chúng. Sau đó, khi lớn lên, những đứa trẻ này sẽ phải tự học mót tiếng Thái – thứ tiếng đáng ra chúng có quyền tiếp thu và sử dụng với tư cách là tiếng mẹ đẻ.

Tôi hỏi thằng bé 5 tuổi rằng “Cháu có biết nói tiếng Thái không?”. Nó lắc đầu. Bà nội của thằng bé xác nhận là gia đình chủ ý không nói chuyện với nó bằng tiếng Thái.

Vậy, vấn đề đặt ra là với những đứa trẻ sinh ra và lớn lên ở bản Mạ của người Thái, thì tiếng mẹ đẻ của chúng là gì? Nếu là tiếng Việt, thì hẳn chúng sẽ bị thiệt thòi khá nhiều so với những đứa trẻ có cha mẹ là người Việt.

Vì sao? Vì tiếng Việt của cha mẹ ông bà chúng chỉ là ngoại ngữ của người Thái. Mà đã là ngoại ngữ học theo lối truyền khẩu của những người đã lớn tuổi thì không tránh khỏi hạn chế kể cả về phát âm lẫn vốn từ và sự chính xác, tinh tế trong sử dụng từ ngữ.

Xin lấy một ví dụ nhỏ. Tôi thấy một đàn cá đang được thả tạm trong bể xi măng trước khi chế biến. Khi hỏi cá gì, thì cô gái Thái con dâu bác chủ nhà trả lời: “Chồng em mới lấy ở ngoài sông về, cái đó à!”. 

Rõ ràng thứ tiếng Việt này được nói theo cách của người Thái. 

Bản Thái sẽ còn lại gì nếu một ngày trở lại, người ta không còn nhìn thấy sắc màu thổ cẩm trên trang phục Thái, những ngôi nhà sàn Thái cổ truyền dần nhường chỗ cho kiểu nhà sàn du lịch, và đồng bào Thái không còn ai nói chuyện với nhau bằng chính thứ tiếng của dân tộc mình? 

Hẳn câu chuyện này giờ đây không còn là chuyện riêng của những đứa trẻ sinh ra lớn lên ở bản Mạ. 

Câu chuyện ‘Love Lives Here’ và những sợi đèn Giáng Sinh đan kết từ tình người

(BALTIMORE, Maryland) – Khu phố Rodgers Forge, toạ lạc ở phía Nam của Baltimore, thủ đô tiểu bang Maryland, rực rỡ hẳn lên từ sau ngày Lễ Tạ Ơn. Hàng trăm dây đèn vàng giăng cao, vắt ngang con đường Dunkirk Road. Ấn tượng nhất là dây đèn kết thành dòng chữ “Love Lives Here” do một người dân nơi đây tự làm ra.

Phía sau dòng chữ và những sợi đèn lung linh ấy là một câu chuyện đẹp về tình người gắn kết, tương trợ nhau, giữa một thời điểm khó khăn đáng nhớ của lịch sử nhân loại.

Từ ý tưởng về một sợi dây đèn

Không khó để nhận ra khu phố nhỏ mà tờ Washington Post đã dành trọn một bài viết để kể về và trân trọng đặt vào chuyên mục “Truyền cảm hứng vào cuộc sống” (Inspired Life). Từ xa, dòng chữ “Love Lives Here” được treo cao ở giữa con đường. Tôi biết mình đã đến đúng nơi muốn đến.

Một người đàn ông khoác chiếc áo măng-tô trùm kín đầu bước ra từ ngôi nhà ở góc đường. Ông tạo ngay cho người đối diện một thiện cảm về sự tôn trọng người khác khi ông mang khẩu trang để đón khách. Câu đầu tiên là ông xin lỗi vì khu phố nhỏ, rất khó để tìm một chỗ đậu xe vào chiều tối.

“Đó là một thời gian vô cùng khó khăn cho người bạn cùng xóm của tôi. Bà ấy mất người thân vì Covid-19. Cuộc sống của bà ấy tràn ngập nỗi lo lắng vì đại dịch, ‘lock-down’. Thậm chí, bà ấy gần như bị trầm cảm.” Ông Matthew Riggs bắt đầu câu chuyện với những gì xảy ra một năm trước, bên cạnh ngọn lửa ấm trước sân nhà của ông ở Baltimore.

Ông Matthew Riggs bắt đầu câu chuyện bên cạnh ngọn lửa ấm trước sân nhà. Ảnh: Kalynh Ngô

Khi ông biết bạn của mình, bà Kim Morton, cũng là hàng xóm của ông, gặp những khó trong cuộc sống do ảnh hưởng của đại dịch Covid-19, ông muốn chia sẻ với bà “một chút niềm vui vào dịp lễ hội cuối năm, để bà ấy thấy rằng bà và gia đình không đơn độc.”

Ông nghĩ đến một ý tưởng đơn giản nhưng phù hợp với mùa lễ hội đang đến. Ông Riggs tìm cách treo một dây đèn Christmas từ cành cây phía trước nhà ông qua ngọn cây trước sân nhà của bà Kim Morton bên kia con đường. Theo một góc nhìn nào đó, có thể cảm nhận sự gắn kết của hai gia đình trong cùng khu phố nhỏ qua sợi dây đèn lung linh.

Vài ngày sau, trên con đường Dunkirk Road xuất hiện thêm khoảng bốn, năm sợi dây đèn khác, theo cùng một ý tưởng là giăng ngang nối hai dãy nhà với nhau.

Thế nhưng, câu chuyện về những sợi dây đèn đan kết từ tình hàng xóm chưa dừng lại ở đó. Bà Mellisa DiMuzio, một kỹ sư điện toán, muốn ủng hộ ý tưởng của ông Riggs, chia sẻ thêm sự ấm áp với gia đình Morton, người hàng xóm có chung vách nhà với bà bằng một hình ảnh nào đó mang ý nghĩa nhân đôi.